UC có thể đổi chính sách SAT/ACT: học sinh Việt cần biết gì

Hệ thống University of California (UC) — nhóm đại học công lập rất được học sinh quốc tế quan tâm, gồm các campus như Berkeley, UCLA, UC San Diego… — đang ở giai đoạn rà soát lại chính sách sử dụng điểm thi chuẩn hóa trong tuyển sinh. Nói ngắn gọn: UC hiện chưa công bố quay lại bắt buộc SAT/ACT, nhưng khả năng thay đổi trong các mùa tuyển sinh tới là có thật.

Theo cập nhật từ Compass ngày 27/07/2026, bên có quyền đưa ra quyết định cuối cùng là Hội đồng Regents của UC. Tuy nhiên, Regents không tự quyết một mình mà còn nhận tư vấn từ Chủ tịch UC và Academic Senate (Thượng viện học thuật). Trong Academic Senate, tiểu ban có vai trò rất quan trọng là BOARS — đơn vị đưa ra khuyến nghị chính sách cho tuyển sinh bậc cử nhân.

Tính đến thời điểm cập nhật mới nhất, cả Regents, Chủ tịch UC và Academic Senate đều cho biết quá trình xem xét này sẽ kết thúc chậm nhất vào cuối năm học tới, tức khoảng tháng 5–7/2027. Nói cách khác, từ nay đến trước giai đoạn đó, học sinh và gia đình vẫn phải theo dõi sát vì chính sách cho các khóa sau có thể thay đổi.

Một điểm cần hiểu rõ là hiện nay UC đang ở trạng thái mà nhiều gia đình dễ nhầm lẫn:

• Test-free: trường không sử dụng điểm SAT/ACT trong xét tuyển, kể cả nếu thí sinh có nộp. Đây là mức “mạnh” hơn test-optional.
• Test-optional: thí sinh được chọn có nộp điểm hay không; không nộp thì hồ sơ vẫn được xét.
• Test-required: trường bắt buộc nộp SAT hoặc ACT.

Đây chính là lý do câu chuyện của UC đang được theo dõi rất kỹ: hệ thống này lâu nay ở trạng thái test-free, nhưng hiện có áp lực từ một bộ phận giảng viên muốn quay lại yêu cầu SAT/ACT vì lo ngại tình trạng sinh viên vào trường nhưng chưa đủ chuẩn bị học thuật.

Thông tin thực tế quan trọng nhất với học sinh đang chuẩn bị nộp hồ sơ là: khóa tốt nghiệp trung học năm 2027 không bị áp lại SAT/ACT. Điều này đã được nêu rõ trong diễn biến tháng 7/2026: câu trả lời cho việc có khôi phục yêu cầu thi với lớp 2027 hay không là không.

Với lớp 2028, UC chưa chốt. Phía Academic Senate cho biết quá trình đánh giá mới chỉ bắt đầu nên trường chưa xác định liệu yêu cầu tuyển sinh cho kỳ nhập học mùa thu 2028, hoặc các chu kỳ sau đó, có thay đổi hay không.

Compass đưa ra bảng theo dõi và dự báo như sau:

• Lớp 2027: chính sách hiện tại là test-free và được xem là chắc chắn giữ nguyên.
• Lớp 2028: trạng thái hiện tại là chưa xác định; Compass dự báo khả năng cao vẫn là test-free hoặc test-optional, còn khả năng test-required thấp hơn.
• Lớp 2029 và 2030: Compass dự báo khả năng test-required cao hơn, dù đến nay vẫn chưa có quyết định chính thức.

Về thời điểm có thể biết chắc hơn, Compass cho rằng mốc rõ ràng nhiều khả năng rơi vào cuối mùa xuân 2027. Đây là chi tiết rất đáng chú ý vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch thi của học sinh đang học lớp 10, 11 theo hệ Mỹ hoặc chương trình quốc tế tại Việt Nam.

Một mốc gần hơn là ngày 12/02/2027, khi BOARS dự kiến nộp báo cáo cho Academic Council. Thực ra hạn này đã được đẩy sớm hơn 4 tháng so với mốc cũ là tháng 6/2027. Việc rút ngắn thời gian được xem là động thái nhằm đáp lại áp lực từ giới giảng viên muốn UC ra quyết định sớm hơn.

Trước đó, tại cuộc họp Regents ngày 14–15/07/2026, UC đã tăng tốc tiến trình ra quyết định, yêu cầu có khuyến nghị về chính sách thi chuẩn hóa chậm nhất vào cuối năm học tiếp theo. Sau đó, ngày 22/07/2026, Academic Senate tiếp tục đẩy nhanh thời gian nộp báo cáo về 12/02/2027.

Phía ủng hộ khôi phục SAT/ACT cho rằng UC cần một công cụ để đối phó với tình trạng sinh viên chưa được chuẩn bị tốt về học thuật. Theo Compass, nhiều giảng viên UC đã công khai thúc đẩy việc đưa bài thi trở lại càng sớm càng tốt. Trong các phiên họp tháng 7/2026, giảng viên từ UC Berkeley và các nơi khác đã dùng thời gian phát biểu công khai để chỉ trích việc nghiên cứu kéo dài và yêu cầu hành động nhanh.

Lập luận chính của nhóm này là nếu tình trạng học lực đầu vào đang có vấn đề, trường cần có thêm tín hiệu đánh giá thống nhất trên quy mô lớn. Một số giảng viên cũng cho rằng việc tiếp tục lập nhóm nghiên cứu và kéo dài thời gian giống như trì hoãn quyết định hơn là giải quyết vấn đề.

Ngược lại, phía phản đối việc quay lại bắt buộc SAT/ACT cho rằng điều đó không giải quyết được gốc rễ của sự sa sút trong chuẩn bị đại học, mà còn có thể làm hẹp cơ hội tiếp cận giáo dục công lập của những học sinh nhiều tiềm năng nhưng thuộc nhóm yếu thế.

Bài phản hồi của FairTest ngày 09/07/2026 được đăng sau khi New York Times ra xã luận ngày 06/07/2026 kêu gọi UC quay lại yêu cầu SAT/ACT. FairTest cho rằng đúng là có lý do nghiêm trọng để lo ngại về mức độ sẵn sàng học đại học của học sinh, trong bối cảnh tác động kéo dài của COVID, thời gian dùng màn hình, mạng xã hội, tình trạng nghỉ học và AI trong hệ K-12. Tuy nhiên, theo FairTest, dùng SAT như một “cổng gác” của đại học công lập không phải lời giải cho vấn đề đó.

FairTest còn lập luận rằng nếu khôi phục yêu cầu nộp điểm, UC có thể vô tình chặn mất cơ hội của một lượng lớn học sinh có năng lực và tiềm năng, đặc biệt là từ các cộng đồng ít lợi thế. Nhìn từ góc độ này, tranh luận về SAT/ACT ở UC không chỉ là chuyện kỹ thuật tuyển sinh, mà còn là tranh luận về sứ mệnh của một hệ thống đại học công lập lớn: nên ưu tiên công cụ đo lường chuẩn hóa đến đâu, và làm sao vừa giữ chất lượng học thuật vừa đảm bảo cơ hội tiếp cận rộng rãi.

Điểm đáng lưu ý là đến nay, cả Regents lẫn lãnh đạo học thuật UC đều chưa công khai đứng hẳn về một phía. Thông điệp đưa ra là vấn đề sẽ được xem xét kỹ, dựa trên bằng chứng và chuyên môn giảng viên, nhưng cũng không để kéo dài quá mức.

Trong bối cảnh chính sách Mỹ thay đổi liên tục, nhiều gia đình Việt thường nghe quen tai các thuật ngữ nhưng hiểu chưa thật chuẩn. Với câu chuyện UC lần này, có vài khái niệm đặc biệt quan trọng:

• Test-free: trường không dùng điểm SAT/ACT để xét tuyển. Có điểm cũng không giúp hồ sơ ở khâu tuyển sinh nếu trường đã xác định test-free.
• Test-optional: nộp điểm là tùy chọn. Nếu điểm mạnh, thí sinh có thể nộp để bổ sung lợi thế; nếu không nộp, hồ sơ vẫn được xem xét.
• Test-required: bắt buộc phải có SAT hoặc ACT.
• Superscore: cách tính điểm bằng cách lấy điểm cao nhất của từng phần qua nhiều lần thi rồi ghép lại thành tổng điểm tốt nhất. Ví dụ, một lần thi bạn được Toán cao, lần khác được Đọc-Viết cao, trường có thể lấy phần cao nhất ở mỗi lần. Không phải trường nào cũng áp dụng.
• Score Choice: quyền chọn gửi kết quả của một số lần thi thay vì gửi tất cả. Cũng không phải trường nào cũng chấp nhận theo cách giống nhau.
• Early Action: nộp hồ sơ sớm, thường nhận kết quả sớm hơn, và ở nhiều trường thì không ràng buộc phải nhập học nếu được nhận.
• Regular Decision: đợt nộp hồ sơ thông thường, muộn hơn Early Action, là vòng mà đa số học sinh nộp.

Dù hai nguồn lần này tập trung vào UC chứ không bàn sâu đến Superscore, Score Choice, Early Action hay Regular Decision, phụ huynh và học sinh Việt vẫn nên nắm rõ các khái niệm này vì khi một trường chuyển từ test-free sang test-optional hoặc test-required, câu hỏi tiếp theo sẽ luôn là: trường có superscore không, có cho chọn gửi điểm không, và nên lên lịch thi thế nào để kịp các vòng nộp sớm hay thường.

Riêng với UC, điều cần nhớ ở thời điểm hiện tại là tranh luận đang xoay quanh việc có dùng SAT/ACT trở lại hay không; còn các chi tiết vận hành cụ thể cho một chính sách mới, nếu có, hiện chưa được chốt trong các nguồn được cung cấp.

Đây là phần quan trọng nhất với gia đình Việt Nam. Nhiều học sinh không chỉ nộp UC mà còn nộp song song các trường tư, các đại học công lập khác, hoặc kết hợp nhiều chiến lược như Early Action và Regular Decision. Vì vậy, thay đổi ở UC không nên được nhìn như một tin tức riêng lẻ, mà là một tín hiệu để đánh giá lại kế hoạch thi chuẩn hóa.

Thứ nhất, nếu bạn là học sinh lớp 12 thuộc khóa 2027, thông tin hiện tại khá rõ: UC sẽ không bất ngờ quay lại bắt buộc SAT/ACT cho bạn. Nghĩa là nếu bộ hồ sơ của bạn đang nhắm UC, bạn không cần hoảng hốt vì một thay đổi phút chót. Tuy nhiên, điều đó không tự động có nghĩa là bạn không cần SAT/ACT cho toàn bộ danh sách trường, bởi các trường khác trong danh sách có thể có chính sách khác.

Thứ hai, nếu bạn thuộc lớp 2028, đây là nhóm cần theo dõi sát nhất. Theo dự báo của Compass, lớp này vẫn có khả năng rơi vào test-free hoặc test-optional nhiều hơn, nhưng chưa thể loại trừ thay đổi. Với học sinh Việt Nam, nhất là học sinh học chương trình quốc tế, AP, A-Level, IB hoặc trường chuyên có năng lực học tốt, cách an toàn thường là giữ khả năng thi SAT/ACT trong kế hoạch thay vì chờ đến khi UC chốt mới bắt đầu chuẩn bị.

Thứ ba, nếu bạn thuộc lớp 2029 trở đi, mức độ rủi ro cao hơn vì dự báo hiện nghiêng về khả năng UC quay lại test-required. Dự báo không phải quyết định chính thức, nhưng với các gia đình làm hồ sơ du học dài hạn, đây là tín hiệu đủ mạnh để không bỏ hoàn toàn SAT/ACT ra khỏi chiến lược.

Thứ tư, học sinh Việt cần phân biệt “không bắt buộc” với “không cần thiết”. Trong thực tế làm hồ sơ Mỹ, một điểm SAT tốt vẫn có thể hữu ích cho nhiều trường ngoài UC, cho học bổng ở một số nơi, hoặc đơn giản là để tăng tính linh hoạt khi danh sách trường thay đổi. Câu chuyện của UC cho thấy chính sách có thể dịch chuyển khá nhanh dưới tác động của tranh luận nội bộ và áp lực từ nhiều bên.

Thứ năm, phụ huynh không nên chỉ nhìn một năm tuyển sinh. Điểm đáng ngại nhất trong đợt này không phải là UC đã đổi chính sách, vì hiện họ chưa đổi; mà là độ bất định. Với học sinh Việt Nam, độ bất định này ảnh hưởng đến lịch ôn thi, ngân sách luyện thi, kế hoạch học hè, và cả chiến lược xây dựng danh sách trường. Nếu đợi đến khi có quyết định cuối cùng rồi mới hành động, có thể sẽ thiếu thời gian để thi nhiều lần, tận dụng superscore ở các trường khác, hoặc hoàn thiện hồ sơ cho vòng nộp sớm.

Từ góc độ thực tế, bài học lớn nhất là: đừng lập kế hoạch du học Mỹ dựa trên giả định một chính sách sẽ đứng yên. UC đang cho thấy điều ngược lại.

Từ nay đến khi UC chốt chính sách, có ba điều học sinh và phụ huynh Việt nên theo dõi.

• Thứ nhất, các mốc họp và báo cáo của UC. Mốc gần được nhắc đến trong nguồn là cuộc họp Regents tại UCLA vào ngày 15–16/09/2026, và mốc quan trọng hơn là báo cáo BOARS dự kiến nộp ngày 12/02/2027.
• Thứ hai, ngôn ngữ chính thức của UC. Trong những vấn đề như thế này, chỉ một khác biệt nhỏ giữa “đang xem xét”, “chưa quyết định”, “test-optional” và “test-required” cũng dẫn đến hệ quả chuẩn bị rất khác nhau.
• Thứ ba, xu hướng rộng hơn trong tuyển sinh Mỹ. Tranh luận tại UC cho thấy bài thi chuẩn hóa vẫn là chủ đề gây chia rẽ mạnh: một bên nhấn vào chuẩn học thuật và khả năng dự báo mức độ sẵn sàng đại học, bên kia nhấn vào công bằng tiếp cận và sứ mệnh phục vụ cộng đồng rộng lớn. Học sinh Việt Nam nộp hồ sơ vào Mỹ cần quen với thực tế là mỗi trường có thể chọn một hướng rất khác nhau.

Tóm lại, bức tranh hiện nay có thể gói gọn như sau: UC chưa quay lại bắt buộc SAT/ACT, lớp 2027 an toàn với trạng thái test-free, lớp 2028 trở đi vẫn phải chờ quyết định, và cuộc tranh luận nội bộ đang tăng tốc để đi đến kết luận vào năm 2027. Với học sinh Việt Nam, thông điệp hợp lý nhất lúc này không phải là bỏ hẳn SAT/ACT hay lao vào thi bằng mọi giá, mà là giữ phương án thi như một lựa chọn chiến lược trong khi tiếp tục theo dõi các mốc chính thức của UC.

Nếu gia đình đang xây danh sách trường cho Mỹ, đây là thời điểm tốt để rà soát lại từng trường: trường nào test-free, trường nào test-optional, trường nào bắt buộc; trường nào cho superscore, trường nào yêu cầu gửi điểm theo cách riêng; và thời điểm nào cần có điểm để kịp Early Action hay Regular Decision. Chính sự chuẩn bị có hệ thống đó mới giúp học sinh Việt Nam không bị động trước các thay đổi như câu chuyện đang diễn ra ở UC.

Bài viết được tổng hợp từ các nguồn sau:

• University of California: Testing Required? (27/07/2026)
• A Great University Fulfills Its Mission: FairTest Responds to the New York Times’s Call for the University of California System to Abandon Test-Free Admissions (09/07/2026)